Co to jest kapitał obrotowy? Jak nim zarządzać?


Odpowiedni poziom kapitału obrotowego stanowi bufor bezpieczeństwa dla utrzymania płynności finansowej firmy. Szczególnie w sytuacjach gdy np. wielkość sprzedaży drastycznie spada lub kontrahenci opóźniają się z płatnościami. Pozwala on kontynuować działalność bez konieczności zaciągania dodatkowych kredytów.

Jeśli poziom kapitału jest zbyt niski, wtedy firmie grozi utrata płynności finansowej. Gdy jednak jego poziom jest zbyt wysoki, wtedy firma niepotrzebnie ponosi dodatkowe i nieuzasadnione koszty (pozyskania kapitału i koszty utraconych możliwości).

Co to jest kapitał obrotowy?

Kapitał obrotowy zwany jest zamiennie kapitałem pracującym. Składa się z 2 elementów: aktywów obrotowych oraz zobowiązań krótkoterminowych.

Aktywa obrotowe to:
  • Środki pieniężne (gotówka w kasie firmy i na rachunkach bankowych)
  • Zapasy (materiały, towary w magazynie, produkcja w toku, wyroby gotowe w magazynie)
  • Należności krótkoterminowe (z tytułu zrealizowanej sprzedaży produktów lub realizacji usług)
Zobowiązania krótkoterminowe  to pieniądze, które firma w krótkim okresie czasu jest winna:
  • dostawcom (za zrealizowane dostawy)
  • pracownikom (wynagrodzenia)
  • bankom (kredytów krótkoterminowych)
  • organom państwowym (podatki, składki na ubezpieczenia społeczne)

Jak obliczyć wielkość kapitału obrotowego?

Przedsiębiorcy na ogół wiedzą, że kapitał obrotowy jest miarą aktualnej płynności finansowej firmy. Płynność finansowa to zdolność przedsiębiorstwa do bieżącego regulowania zobowiązań. Innymi słowy wskazuje czy firma jest wypłacalna.

Mało który właściciel firmy natomiast wie jak poprawnie wyliczyć i ocenić czy poziom kapitału obrotowego jest właściwy. Kapitał obrotowy to różnica między aktywami obrotowymi, a zobowiązaniami krótkoterminowymi.

Kapitał obrotowy = Aktywa obrotowe– zobowiązania krótkoterminowe

Wynik może ujawnić ujemny, dodatni lub zerowy kapitał obrotowy. Ogólnie rzecz biorąc, firmy, które mają dużo kapitału obrotowego będą bardziej efektywne, ponieważ mogą one rozwijać swoją działalność. Firmom z zerowym i ujemnym kapitałem obrotowym może brakować środków koniecznych do utrzymania bieżącej działalności operacyjnej.

Dlaczego trzeba monitorować poziom kapitału obrotowego?

Posiadanie odpowiedniego poziomu kapitału obrotowego to klucz do prowadzenia udanego biznesu. Kredytodawcy i inni wierzyciele będą patrzeć na jego poziom do oceny ogólnego stanu zdrowia firmy i jej możliwości do zaciągania nowych długów.

Nawet dobrze prosperujące przedsiębiorstwa borykają się z utrzymaniem wystarczającej wielkości kapitału obrotowego, w szczególności dotyczy to firm działających w branżach sezonowych. Dlatego jeśli chcesz utrzymać swój kapitał obrotowy w zdrowej formie – musisz regularnie monitorować jego poziom.

Ujemny kapitał obrotowy może oznaczać, że firma stoi w obliczu bankructwa. Stan ten może być spowodowany kilkoma czynnikami m.in.:

  • nadmiernymi zapasami magazynowymi – w takiej sytuacji należy zmniejszyć ilość zamrożonych w zapasach pieniędzy. Warto zatem na bieżąco optymalizować ich poziom w stosunku do sprzedaży. Najważniejsze jest, aby wiedzieć jak szybko rotują zapasy, czyli jak długo towar leży na półkach, zanim zostanie sprzedany. Do określania optymalnego poziomu zapasów należy znać przewidywaną sprzedaż poszczególnych produktów, powszechną dostępność surowców, komponentów itp. oraz przeanalizować terminowość dostaw przez kontrahentów.
  • dużą ilością nieuregulowanych należności – Opóźnienia płatności od klienów mają negatywny wpływ na biznes, w szczególności dla małych przedsiębiorstw, które mają bardzo mały kapitał obrotowy. W tym przypadku wystarczy wdrożyć proces obiegu faktur i reagowania w sytuacji powstania nawet jednodniowych opóźnień w spłacie. Warto również przed nawiązaniem nowej współpracy sprawdzić kontrahenta czy w przeszłości rzetelnie wywiązywał się ze swoich zobowiązań.
  • Skróceniem terminów płatności dla zobowiązań firmy albo limitów u dostawców.
Jak szacować wysokość zapotrzebowania na kapitał obrotowy

W zależności od sytuacji rynkowej firmy, wysokość zapotrzebowania na kapitał obrotowy jest bardzo zróżnicowana. Dlatego trudno jednoznacznie określić ile tego kapitału jest potrzebne w danym okresie działalności. Jest to uwarunkowane m.in.:

  • w jakim sektorze firma działa (usługi, handel, produkcja)
  • przedmiotem działalności firmy czyli w jakim sektorze firma działa (np. spedycja czy drukarnia).
  • skalą działalności na rynku firmy działające lokalnie lub osiągające niewielkie obroty nie mają dużego zapotrzebowania na kapitał obrotowy.
  • cyklem sezonowym przedsiębiorstwa np.: w czasie zwiększonej sprzedaży (okres przedświąteczny) zapotrzebowanie na środki finansujące działalność obrotową rośnie. I odwrotnie w przypadku okresu gdzie sprzedaż obniża się znacznie, również obniża się zapotrzebowanie na kapitał obrotowy. Jest on wymagany tylko do przetrwania firmy.
  • Szerokością asortymentu  

Warto jest zawsze odnieść własny kapitał obrotowy do średniego poziomu dla podobnych przedsiębiorstw, kalkulując odpowiednio kapitał obrotowy konkurencji. Należy jednak przyjąć, iż większy kapitał obrotowy w firmie zapewnia większe bezpieczeństwo działania w przypadku kryzysu na rynku. Zwiększa też możliwość szybkiej reakcji w przypadku wystąpienia nagłych, nieprzewidzianych kłopotów.

Kapitał obrotowy, jak każdy kapitał ma swoją cenę, gdyż wiąże gotówkę, która mogłaby być przeznaczona na inwestycje.  Zbyt wysoka wartość kapitału obrotowego prowadzi do nieefektywnego zarządzania przedsiębiorstwem. Dzieje się to na przykład wtedy, gdy wybierając bezpieczeństwo, firma rezygnuje z możliwości rozszerzenia działalności przy pomocy dodatkowych źródeł finansowania.

Zbyt niski poziom kapitału obrotowego, w porównaniu do średniej dla sektora może wskazywać na problemy z wypłacalnością przedsiębiorstwa czyli braku możliwości pokrycia bieżących jego kosztów.

 Reasumując, tak jak w życiu tak w zarzadzaniu kapitałem obrotowym – najważniejsze jest utrzymanie równowagi. Odpowiedni poziom kapitału obrotowego to wyższy komfort bieżącego zarządzania przedsiębiorstwem.